تبلیغات
محیط زیست - دریاچه ی ارومیه یا بیابان؟
شنبه 2 مرداد 1389

دریاچه ی ارومیه یا بیابان؟

   نوشته شده توسط: شایان بی نام    نوع مطلب :بیابان دشمن انسان در قرن 21 ،

ارومیه دریاچه نگون گشته

 

همانطور كه در جراید و رسانه های كشور مطرح شده است دریاچه ارومیه بعنوان یكی از ذخیرگاههای زیستكره در حال خشك شدن است . سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت نیرو ،  وزارت جهاد كشاورزی ، وزارت كشور و استانداریهای آذربایجان غربی و شرقی و كردستان در حال تهیه یك موافقتنامه برای نجات آن هستند . آیا این موافقتنامه می­تواند نجات­بخش این واپسین نفس­های شورترین دریاچه جهان باشد و یانه؟ موضوعی است كه در زیر می­خوانید.

 مهمترین مشكل فعلی دریاچه ارومیه كمبود آب است كه حاصل برآیند شرایط و فعالیتها در كل حوضه آبریز است و رفع آنها نیازمند یك برنامه جامع­نگر در استانهای واقع در سطح حوضه است. مهمترین عوامل بروز این مشكل را باید در احداث سازه­های آبی ، تغییر كاربری زمین (گسترش اراضی كشاورزی و تخریب مراتع) ،  پایین بودن راندمان آبیاری در اراضی كشاورزی، دو نیم شدن دریاچه توسط بزرگراه كلانتری و افزایش جمعیت و افزایش مصرف آب شرب دانست. پس راه حلها نیز در گرو حل این مشكلات است ولی در تمامی موارد موانعی وجود دارد كه آنرا امكانپذیر نمی­سازد، این موانع عبارتند از:

 

1- احداث سازه­های آبی: متاسفانه بر روی بیشتر رودخانه­ها، آبراهه­های دائمی و حتی آبراهه­های فصلی و خشكه­رودهای منتهی به دریاچه ارومیه سازه­های آبی احداث  و یا درحال احداث می باشد. هنوز هم زمزمه­هایی برای احداث سدها و بندهای كوتاه و حتی حوضچه­های تغذیه مصنوعی به گوش میرسد. این خود گواه آنست كه نه تنها ارده­ای برای حل مشكل وجود ندارد بلكه سیاست دو گانه­ای در این زمینه در حال اجراست. نگاهی به آمار پروژه­های سدها ، بندهای خاكی و حوضچه­های تغذیه مصنوعی در دست  مطالعه در این حوضه نمایانگر این سیاست بیراه است.

حتی در بهترین حالات مطمئن نیستیم كه جریان آب پایه كه بایستی توسط سدها بعنوان حق­آبه دریاچه رها شوند عملی شده باشد زیرا آمار و ارقام نظارتی در اینمورد وجود ندارد. وانگهی مهمتر آنكه امكان سهم خواهی حقابه دریاچه در رقابت با كشاورزی و شرب در خشكسالیها  وجود ندارد و همیشه در تعامل انسان و طبیعت ؛ طبیعت یعنی حق آبه دریاچه مقهور است. بهمین خاطر است كه فرآیند ارزیابی پیامدها را بایستی در بدبینانه­ترین حالات بست.

 

2- تغییر كاربری زمین: تغییر كاربریهای با مصرف بیش از حد آب در سطح حوضه تا حدودی با سیاستگذاریهایی قابل انجام است. چنانچه وزارت جهاد كشاورزی در حوضه­های منتهی به دریاچه ارومیه تسهیلاتی را برای كشت محصولات كم آب بر فراهم آورد و همچنین راندمان آبیاری را افزایش دهد بشرط عدم توسعه زمینهای كشاورزی مازاد اب بیشتری به دریاچه خواهد رسید بطور مثال مقایسه آب مورد نیاز یك هكتار گندم در مقایسه با یك هكتار كلزا این ارقام را نمایان خواهد ساخت. ولی تغیییر كاربری اراضی  در كوتاه مدت ممكن نیست. شاید توجه به ارایه راهكارهای اصلاح مراتع و جنگلها برای جذب آب بیشتر و تبخیر كمتر نیز می­تواند موثر واقع شود.

 

3- احداث بزرگراه شهید كلانتری: دو تكه شدن دریاچه ارومیه به بهانه نزدیك شدن راه مواصلاتی بزرگترین ضربه بر پیكر دریاچه را وارد كرد. متاسفانه علیرغم وجود فناوری احداث جاده بر بالای سطح آب ، جاده با خاكریزی قسمت بزرگ آن ساخته شد و دو دریاچه كوچكتر با جریانات آبی محدودتر بوجود آمد. دوتكه شدن دریاچه مفهوم خشكی هیدرولوژیكی دریاچه را  بهمراه داشت.

 

4- انتقال آب بین حوضه­ای از منابع آبی دیگر: راهكار دیگر مد نظر كارشناسان انتقال آب از حوضه های دیگر بخصوص از حوضه های مرطوبتر همانند سواحل گیلان و یا ارس و یا دریای خزر است.

گزینه اول یعنی انتقال آب از حوضه های ساحلی گیلان بهیچ وجه عملی و پایدار نیست زیرا متاسفانه باید گفت در اینگونه موارد تنها سهم قابل استفاده،  ُآب اكوسیستم­های پایین دست خزری است  و بخش كشاورزی بهیچ وجه حاضر به ازدست دادن حقابه خود نیست (سهم خواهی كشاورزان گیلانی در جریان خشكسالی دهه گذشته را به یاد دارید که حتی آب ذخیره شده در پشت سد را که برای فعالیتهای ضروری نگهداری شده بود را به زور سهم خواهی کردند.) در اینصورت جنگلهای پست ساحلی كه تنها قسمتی از آنها در مصب سفید رود باقیمانده است و در حال تنزل كیفیت هستند سریعتر رو به زوال می­روند.

گزینه بعدی انتقال آب دریای خزر به دریاچه ارومیه است. گرچه میتوان گفت در یك دوره زمین ساختی این دو دریاچه زمانی به یكدیگر وصل بوده­اند سپس با پسروی دریاها و خشكی زایی دو دریاچه جداگانه شده­اند ولی سیر تحول اكوسیستمی كاملا متفاوت داشته اند . بنابراین انتقال آب دریای خزر با ساختار میكرو و ماكروارگانیسمی متفاوت می تواند پیامدهای متفاوتی را داشته باشد. این درحالیست كه یكی از نگرانیهای كنونی دریاچه ارومیه كم شدن آرتیمیا تنها موجود زنده شناور است. به نظر میرسد شاید راهی پر اشتباه را در رو داریم.


How do you prevent Achilles tendonitis?
شنبه 14 مرداد 1396 11:27 ب.ظ
Wow, that's what I was looking for, what a stuff! present here at this webpage, thanks admin of this web site.
hollyragains.hatenablog.com
شنبه 14 مرداد 1396 07:36 ب.ظ
If you are going for most excellent contents like myself, simply visit this web page all the
time for the reason that it offers feature contents,
thanks
How can I increase my height after 18?
شنبه 7 مرداد 1396 09:08 ب.ظ
Hello mates, pleasant post and fastidious urging commented
here, I am actually enjoying by these.
Prince
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 10:11 ب.ظ
Spot on with this write-up, I absolutely think this website needs a great deal more attention. I'll probably be returning to see more, thanks
for the information!
BHW
چهارشنبه 30 فروردین 1396 03:30 ق.ظ
Undeniably imagine that which you stated. Your
favorite justification appeared to be at the web the simplest thing to be
aware of. I say to you, I certainly get irked at the same time as other people consider worries that
they plainly don't recognize about. You managed to hit the nail upon the
highest and outlined out the whole thing without having side effect ,
other folks could take a signal. Will probably be again to get more.
Thank you
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 05:00 ق.ظ
Please let me know if you're looking for a writer for your weblog.
You have some really good articles and I think I would be a good asset.
If you ever want to take some of the load off, I'd
really like to write some content for your blog in exchange for a link back to
mine. Please send me an e-mail if interested. Cheers!
manicure
جمعه 11 فروردین 1396 11:22 ب.ظ
Hi, this weekend is pleasant in favor of me, since this time i am reading this fantastic
informative post here at my home.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر